Urszula Krzyżanowska-Sobiesiek - Obraz kobiety w koncepcjach pedagogicznych polskich autorek katolickich II połowy XIX i początku XX wieku
Artykuł rekonstruuje i porównuje role i funkcje kobiet w społeczeństwie oraz przygotowanie do ich podejmowania/wypełniania na podstawie koncepcji pedagogicznych polskich autorek katolickich drugiej połowy XIX i początku XX wieku. Ich wizje, mimo zakorzenienia w tradycyjnym paradygmacie katolickim, nie tworzą jednolitego modelu, lecz reprezentują spektrum stanowisk – od bardziej zachowawczych po akcentujące duchową i intelektualną samodzielność kobiet. Autorki zgodnie uznają religię i patriotyzm za fundament wychowania, ściśle powiązany z obowiązkami wobec rodziny i wspólnoty narodowej. Macierzyństwo i ofiarność stanowią centralne kategorie kobiecej tożsamości, edukacja zaś ma sprzyjać integralnemu rozwojowi moralnemu, duchowemu i intelektualnemu. W kontraście do propozycji emancypacyjnych omawiane koncepcje nie skupiają się na walce o równość praw, lecz na afirmacji odmienności płci i komplementarności ról. Analiza wpisuje się w badania nad polską myślą pedagogiczną, odsłania jej złożoność i obecność alternatywnych wobec liberalnego feminizmu projektów formacyjnych opartych na chrześcijańskiej wizji osoby, wspólnoty i narodu.
The Image of Women in the Pedagogical Concepts of Polish Catholic Authoresses in the Second Half of the 19th and Early 20th Centuries
The article reconstructs and compares the role and functions of women and the preparation for their fulfilment in the pedagogical concepts of Polish Catholic authoresses of the second half of the 19th and early 20th centuries. Their visions, despite being rooted in the traditional Catholic paradigm, do not form a uniform model, but represent a spectrum of positions – from more conservative ones to those emphasising the spiritual and intellectual independence of women. The authoresses unanimously recognise religion and patriotism as the foundation of education, closely linked to duties towards the family and the national community. Motherhood and self-sacrifice are central categories of female identity, while education is intended to promote integral moral, spiritual and intellectual development. In contrast to emancipatory proposals, the concepts discussed do not focus on the struggle for equal rights, but on the affirmation of gender differences and the complementarity of roles. The analysis is part of research on Polish pedagogical thought, revealing its complexity and the presence of alternative educational projects to liberal feminism, based on a Christian vision of the person, community and nation.
Pobierz plik PDF.